Συγγραφή : Θεοδώρα Ζαφειροπούλου, Καθηγήτρια χορού – Μουσικός [Συνθετική Παιγνιόδραση]
Τι κάνει μια ομάδα να ζωντανεύει; Πώς δημιουργείται o χώρος όπου οι άνθρωποι αισθάνονται ελεύθεροι να εκφραστούν, να συμμετάσχουν, να πειραματιστούν και να συναντηθούν ουσιαστικά;
Η εμψύχωση είναι μια τέχνη που καλλιεργείται. Η επιλογή ενός παιχνιδιού ή o σχεδιασμός μιας δραστηριότητας είναι σημαντικά. Η ουσία της εμψύχωσης, όμως, βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο ο εμψυχωτής στέκεται απέναντι στην ομάδα, αφουγκράζεται τις ανάγκες της και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί μια ζωντανή, δημιουργική και ουσιαστική διαδικασία.
Συγκεντρώσαμε 10 μικρές συμβουλές που μπορούν να εμπλουτίσουν την παρουσία και την πρακτική κάθε εμψυχωτή.
1. Πριν καθοδηγήσεις την ομάδα, συνάντησέ την
Κάθε ομάδα έχει τη δική της ταυτότητα, τον δικό της ρυθμό και τις δικές της ανάγκες και στόχους. Πριν ξεκινήσεις, παρατήρησε τους ανθρώπους που έχεις απέναντί σου. Πώς έρχονται; Πώς επικοινωνούν; Τι διάθεση φέρνουν μαζί τους; Μην ξεκινάς έχοντας στο μυαλό σου μόνο το πρόγραμμα. Ξεκίνα έχοντας χώρο για τους ανθρώπους. Συνάντησέ τους.
2. Δημιούργησε ένα πλαίσιο ασφάλειας και εμπιστοσύνης
Η ελευθερία της έκφρασης χρειάζεται ένα σταθερό πλαίσιο. Φρόντισε να υπάρχουν σαφή όρια, σεβασμός, αποδοχή και εμπιστευτικότητα όπου απαιτείται. Κάθε μέλος χρειάζεται να αισθάνεται ότι μπορεί να συμμετέχει με τον δικό του τρόπο, χωρίς να κρίνεται ή να πιέζεται.
3. Η παύση χορεύει
Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή να γεμίζει με λόγια ή δράση. Η σιωπή μπορεί να είναι χρόνος παρατήρησης, επεξεργασίας και εσωτερικής σύνδεσης. Μάθε να την αντέχεις, χωρίς να βιάζεσαι να την καλύψεις. Μερικές φορές, αυτό που συμβαίνει μέσα στη σιωπή είναι εξίσου σημαντικό με αυτό που εκφράζεται λεκτικά.
4. Δώσε απλές και καθαρές οδηγίες
Μια δραστηριότητα χρειάζεται να παρουσιάζεται με τρόπο κατανοητό. Απόφυγε τις μακροσκελείς εξηγήσεις και τις πολλές πληροφορίες. Δώσε τον απαραίτητο χώρο στους συμμετέχοντες να ανακαλύψουν μέσα από τη δράση. Η εμπειρία δεν χρειάζεται να έχει προβλεφθεί σε κάθε της λεπτομέρεια.
5. Μην φοβάσαι το απρόοπτο
Ο σχεδιασμός είναι σημαντικός, αλλά η προσκόλληση στο πρόγραμμα μπορεί να απομακρύνει τον εμψυχωτή από όσα πραγματικά συμβαίνουν. Μια απρόσμενη αντίδραση, μια διαφορετική ιδέα ή μια αλλαγή στη διάθεση της ομάδας μπορεί να ανοίξει έναν νέο δρόμο. Μείνε διαθέσιμος να προσαρμόσεις τη διαδικασία, διατηρώντας τον σκοπό της συνάντησης.
6. Παρατήρησε όσα δεν λέγονται
Η ομάδα επικοινωνεί με πολλούς τρόπους. Μέσα από το βλέμμα, τη στάση του σώματος, την κίνηση, την απόσταση, τον τόνο της φωνής και τη συμμετοχή ή την αποχή. Παρατήρησε χωρίς να βιάζεσαι να ερμηνεύσεις. Η παρατήρηση δεν είναι διάγνωση. Είναι ένας τρόπος να παραμένεις σε επαφή με όσα συμβαίνουν.
7. Ενθάρρυνε τη συμμετοχή, όχι την υποχρέωση
Κάθε άνθρωπος εκφράζεται με διαφορετικό τρόπο. Κάποιοι μιλούν εύκολα, άλλοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Κάποιοι αγαπούν την κίνηση, άλλοι προτιμούν να παρατηρούν. Δημιούργησε διαφορετικές δυνατότητες συμμετοχής και σεβάσου τα προσωπικά όρια. Η ουσιαστική συμμετοχή δεν μετριέται μόνο από το πόσο ενεργά δρα κάποιος. Και μόνο η παρουσία στο χώρο είναι πολλές φορές επαρκής συμμετοχή.
8. Καλλιέργησε τον ρυθμό της ομάδας
Μια συνάντηση χρειάζεται εναλλαγές. Ενέργεια και ηρεμία, δράση και αναστοχασμό, ατομική έκφραση και συλλογική δημιουργία. Πρόσεξε πότε η ομάδα χρειάζεται ενεργοποίηση και πότε χρειάζεται να επιβραδύνει. Ο ρυθμός ανακαλύπτεται μέσα από την επαφή με την ομάδα και αποτελεί το βασικότερο στοιχείο συντονισμού και επικοινωνίας.
9. Μην ξεχνάς τη χαρά του παιχνιδιού
Το παιχνίδι ανοίγει δρόμους που πολλές φορές ο λόγος δεν μπορεί να προσεγγίσει. Απελευθερώνει τη φαντασία, ενθαρρύνει τον πειραματισμό και επιτρέπει στους ανθρώπους να δοκιμάσουν διαφορετικούς τρόπους έκφρασης. Μην το αντιμετωπίζεις ως ένα ευχάριστο διάλειμμα ανάμεσα σε πιο “σοβαρές” δραστηριότητες. Μπορεί να αποτελέσει έναν βαθύ τρόπο μάθησης και συνάντησης.
10. Κλείσε τη συνάντηση με χώρο για αναστοχασμό
Μην ολοκληρώνεις μια δραστηριότητα απλώς επειδή τελείωσε ο χρόνος της. Δώσε στα μέλη την ευκαιρία να παρατηρήσουν τι έζησαν, τι ένιωσαν και τι κρατούν από την εμπειρία. Μια απλή ερώτηση, μια λέξη, μια εικόνα, ένα μικρό μοίρασμα ή ακόμη και λίγος χρόνος παύσης και σιωπής μπορούν να βοηθήσουν την ομάδα να συνδέσει το βίωμα με την προσωπική της διαδρομή.
Πίσω από κάθε τεχνική, κάθε παιχνίδι και κάθε δραστηριότητα βρίσκεται ο ίδιος ο εμψυχωτής.
Η παρουσία του, η ποιότητα της επικοινωνίας του, η ικανότητά του να παρατηρεί, να ακούει, να προσαρμόζεται και να παραμένει ανοιχτός σε όσα γεννιούνται μέσα στην ομάδα είναι στοιχεία που δίνουν ζωή στην εμψύχωση.
Στη Συνθετική Παιγνιόδραση®, η εμψύχωση δεν αντιμετωπίζεται ως μια συλλογή εργαλείων και τεχνικών, αλλά ως μια ολοκληρωμένη διαδικασία που συνθέτει το παιχνίδι, την τέχνη, την προσωπική ανάπτυξη και τη σχέση. Μια διαδρομή που ξεκινά από την προσωπική καλλιέργεια του εμψυχωτή και συνεχίζεται μέσα από κάθε συνάντηση με τους ανθρώπους.
Γιατί τελικά, ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε εντός της ομάδας και όχι απέναντί της, κάνει τη διαφορά.