Συγγραφή: Φρόσω Μπενετή, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας [Ψυχοενεργειακή Αναλύτρια – Κλινική Επόπτρια]
Πηγή: Μπενετή, Φ. (2025). Εμψύχωση ομάδας με τη Συνθετική Παιγνιόδραση. Το εγχειρίδιο του εμψυχωτή (β’ τόμος)
«Ένας δάσκαλος που αγαπά αυτό που κάνει μπορεί να ερωτικοποιεί τη γνώση» (Recalcati, 2020). Η διδασκαλία είναι μια συνάντηση που μπορεί να διανοίξει νέους κόσμους και να δώσει στη ζωή μια καινούργια μορφή. Μία μόνο ώρα μαθήματος έχει τη δυνατότητα να αλλάξει μια ζωή, λειτουργώντας ως μια απρόσμενη συνάντηση με κάτι που μας αγγίζει, με μια πραγματικότητα που εξάπτει και ανατρέπει. Μια ώρα διδασκαλίας μπορεί να μεταμορφωθεί σε μια συναρπαστική περιπέτεια, μία πνευματική εμπειρία ή μία βαθιά σύνδεση που αντηχεί στα βάθη της ψυχής μας.
Η λαχτάρα για γνώση που εμπεριέχεται στην έννοια της διδασκαλίας, δύναται να της δώσει και μια επιπλέον ερωτική διάσταση. Αν δεν μπορέσουμε να ανάψουμε τη φλόγα της επιθυμίας για μάθηση, δε θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε και με τρόπο προσωπικό τη μεταδιδόμενη γνώση, ενώ θα παραμείνουμε αποκομμένοι από τη σοφία που μπορούμε να αντλήσουμε από μέσα μας.
Εξετάζοντας την ετυμολογία της λέξης «education» από τη λατινική ρίζα e–ducere, διαπιστώνουμε πως η αρχική της σημασία είναι «οδηγώ προς τα μπροστά (ή προς τα έξω)» ή «κάνω να εκδηλωθεί κάτι το οποίο είναι εν δυνάμει παρόν». Το educere [e-ducere, οδηγώ-έξω, βγάζω στο φως] έχοντας την ίδια ρίζα με τη λέξη seducer [se-ducere, οδηγώ-εκτός, έξω από τον σωστό δρόμο, αποπλανώ] δίνει στην έννοια της παιδαγωγικής μία νέα οπτική. Μια οπτική που υπερβαίνει την απλή καθοδήγηση σε μια προκαθορισμένη διαδρομή και ωθεί το μαθητή να ανακαλύψει τους κόσμους που ανοίγονται μπροστά του δείχνοντάς του το δρόμο προς το φως.
Στη γλώσσα μας οι όροι «παιδεία» και «εκπαίδευση» έχουν κοινή ετυμολογική προέλευση, τη λέξη παῖς (Turner, 2015), χωρίς όμως να είναι απολύτως ισότιμοι. Παιδεία σημαίνει επίσης και εκπαίδευση, ενώ εκπαίδευση δε σημαίνει πάντοτε και παιδεία, καθώς η πρώτη περικλείει την έννοια της απόκτησης γνώσης και της μάθησης με ποικίλους τρόπους.
Η απόκτηση της γνώσης είναι ένα προσωπικό ταξίδι που καθένας από εμάς, καλείται να διανύσει μόνος του. Δεν υπάρχουν διαβεβαιώσεις ή προκαθορισμένα αποτελέσματα. Δε μεταβιβάζεται, ούτε χαρίζεται. Χρειάζεται να καταβάλουμε προσπάθειες και να επιμείνουμε, παρά τις όποιες αποτυχίες. Είναι μια εξατομικευμένη διαδρομή, η οποία ξεδιπλώνεται καθώς προχωράμε και μας οδηγεί σε μια διαδικασία μεταμόρφωσης. Το μονοπάτι που οδηγεί στη γνώση, δεν ακολουθεί απαραίτητα γραμμική διαδρομή για το μαθητή. Αυτή είναι και η αποστολή του δασκάλου: να βοηθά στη διάνοιξη αχαρτογράφητων διαδρομών και παράλληλα να πυροδοτεί τη θέληση για εξερεύνηση.
Ο ρόλος του δασκάλου – εμψυχωτή δεν έγκειται μόνο στο να μεταδώσει γνώσεις στους μαθητές του, καθώς η ίδια η πράξη της διδασκαλίας είναι μία πολιτική πράξη. Είναι αίσθηση, βιωματική εμπειρία, έκφραση αγάπης, βουτιά σε καινούργιους κόσμους. Ιδιαίτερα η βιωματική εκπαίδευση, η οποία κινεί όλα τα πεδία του ανθρώπινου συστήματος (νοητικό, συναισθηματικό, σωματικό), συμβάλλει, ώστε η γνώση να αποκτάται μέσα από την προσωπική εμπειρία. Με αυτόν τον τρόπο ο εκπαιδευόμενος αποκομίζει διπλό όφελος, καθώς όχι μόνο αποκτά βασικές επαγγελματικές δεξιότητες αλλά παράλληλα εξελίσσεται σημαντικά ως άτομο.
Ο εκπαιδευτής χρειάζεται να καλλιεργεί συνεχώς το ενδιαφέρον των εκπαιδευόμενων, να προσαρμόζει τον ρυθμό της μάθησης στις δυνατότητές τους και να τους παρέχει ανατροφοδότηση σε σχέση με την πρόοδό τους. Να αναγνωρίζει και να δίνει προτεραιότητα στις ιδιαίτερες φυσικές κλίσεις τους, να γεφυρώνει τη μάθηση με την προσωπική εμπειρία και να αξιολογεί τον εαυτό του για την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα του έργου του.
Η πράξη της διδασκαλίας εμπεριέχει μία ιερότητα. Πρόκειται για μία αποστολή που απαιτεί την καλλιέργεια της ύψιστης αρετής: αυτή της αγάπης. Σκοπός του δασκάλου – εμψυχωτή είναι να εμφυσήσει ζωή στο μαθητή, δείχνοντάς του το δρόμο να γεφυρώσει τις έμφυτες δυνατότητές του με το βασίλειο της γνώσης.
Βιβλιογραφία:
RECALCATI, M. (2020). Η ώρα του μαθήματος: για την ερωτική διάσταση της διδασκαλίας (μετ. Α. Πλεύρη, Γ. Βεσσάλα, επιμ. Τ. Γκόνης). Μαρούσι: Κέλευθος.
TURNER, V. (2015). Από την τελετουργία στο θέατρο: η ανθρώπινη βαρύτητα του παιχνιδιού (μετ. Φ. Τερζάκης, επιμ. Ν. Μπλαζουδάκης). Αθήνα: Ηριδανός.