Συγγραφή : Θεοδώρα Ζαφειροπούλου, Καθηγήτρια χορού – Μουσικός [Συνθετική Παιγνιόδραση]
Καθώς βρισκόμαστε στην καρδιά της Αποκριάς, συναντούμε μια σειρά από έθιμα που διατηρούνται ζωντανά στον χρόνο. Οι μεταμφιέσεις, οι φωτιές στις πλατείες, οι κουδουνάτοι, τα σατιρικά δρώμενα και οι κυκλικοί χοροί αποτελούν στοιχεία μιας παράδοσης με ρίζες στην αρχαιότητα. Πολλά από αυτά συνδέονται με διονυσιακές γιορτές, με τελετουργίες για τη γονιμότητα της γης και με τον εορτασμό της αναγέννησης της φύσης.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της Αποκριάς στην Ελλάδα είναι το γαϊτανάκι.
Η ιστορία του φαίνεται να ξεκινά από τους αρχαίους χρόνους, πιθανόν να έχει ρίζες στη θεότητα του ήλιου και στους κύκλους των εποχών της φύσης.
Αντίστοιχα δρώμενα συναντώνται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Το Beltane είναι μια αρχαία κέλτικη γιορτή κατά την Πρωτομαγιά, όπου το Maypole αποτελεί το κυρίαρχο δρώμενο, με τον στύλο να συμβολίζει το αρσενικό στοιχείο και τα άνθη ή τις κορδέλες το θηλυκό. Στη Γερμανία και στις σκανδιναβικές χώρες συνδέεται επίσης με ανοιξιάτικες γιορτές, ενώ σε περιοχές της Λατινικής Αμερικής διατηρήθηκε μέσα από την ευρωπαϊκή πολιτισμική επίδραση. Σε όλες αυτές τις παραδόσεις, ο χορός γύρω από τον στύλο συνδέεται με την άνοιξη, τη γονιμότητα και τη συνοχή της κοινότητας.
Στην Ελλάδα, το γαϊτανάκι μεταφέρει επίσης ένα σημαντικό μήνυμα ενότητας και σχέσης.
Πολύχρωμες κορδέλες δένονται σε έναν κεντρικό στύλο και τα παιδιά ή οι νέοι τις κρατούν, κινούμενοι γύρω του. Οι κορδέλες πλέκονται σε περίπλοκα σχέδια, καθοδηγούμενες από τη μουσική και τον ρυθμό, και στο τέλος ξεμπλέκονται για να ξαναρχίσει ο κύκλος της γιορτής.
Οι λαογραφικοί συμβολισμοί είναι πλούσιοι. Ο κεντρικός στύλος αντιπροσωπεύει τον άξονα της ζωής και της κοινότητας, ενώ οι κορδέλες τον άνθρωπο, τις σχέσεις και τα μονοπάτια που ακολουθούμε. Κάθε χρώμα φέρει τη δική του έννοια: χαρά, ελπίδα, γονιμότητα, προστασία. Η σύνδεση των κορδελών δείχνει τη δύναμη της ενότητας και της συνεργασίας.
Βαθύτερα, το γαϊτανάκι μάς διδάσκει για τις ανθρώπινες σχέσεις.
Κάθε άνθρωπος κρατά τη δική του κορδέλα, μοναδική αλλά συνδεδεμένη με τις άλλες.
Κάθε βήμα απαιτεί προσοχή, υπομονή και αμοιβαίο σεβασμό.
Ο σχηματιζόμενος κύκλος ενώνει χωρίς να περιορίζει. Η ομορφιά του πλέγματος εξαρτάται από τη συνεργασία όλων.
Το γαϊτανάκι υπενθυμίζει ότι η συλλογική ζωή χρειάζεται αρμονία μέσα στη διαφορετικότητα.
Η σταθερότητα του στύλου και η ελευθερία των κορδελών διδάσκουν ισορροπία και αλληλεξάρτηση.
Η σύνδεση των ανθρώπων γύρω από έναν κοινό άξονα μεταμορφώνεται σε μέθεξη, συμμετοχή και κοινή χαρά.
Στο τέλος, όταν οι κορδέλες λυθούν, ο κύκλος παραμένει.
Μένει η εμπειρία της σύνδεσης, η μνήμη του πλέγματος που μάς έμαθε να κινούμαστε μαζί.
Ο κύκλος συνεχίζει να γυρίζει, κάθε φορά πιο δυνατός, σαν υπόσχεση για τη ζωή που μοιραζόμαστε.
Καλή Αποκριά!